شهرستان اصفهان یکی از شهرستان های استان اصفهان است که با 5/21065 کیلومتر مربع مساحت ، در قسمت مرکزی استان اصفهان واقع شده و مرکز آن شهر اصفهان است .
علاوه بر شهر اصفهان شهر های حبیب آباد ، خوراسکان ، خورزق ، دستگرد برخوار ، دولت آباد ، شاهین شهر ، کوهپایه ، گز ، میمه ، ورزنه ، وزوان و هرند نیز در این شهر واقع است .
این شهرستان دارای 5 بخش است که شامل 16 دهستان می باشد و مجموعا دارای 1195 آبادی است .
در مهر ماه 1365 از آبادی های این شهرستان ، 582 آبادی دارای سکنه و بقیه خالی از سکنه بوده است .
تعداد خانوار و جمعیت هر یک از دهستان ها و شهر ها در پایان این بخش ( جدول غ ) ارائه شده است .
جمعیت و پراکندگی آن
در سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه 1365 ، شهرستان اصفهان 1420492 نفر جمعیت داشته است که از این جمعیت ، 7/82 درصد در نقاط شهری و 2/17 درصد در نقاط روستایی سکونت داشته اند و بقیه غیر ساکن بوده اند .
تراکم جمعیت در این شهرستان برابر 4/67 نفر در هر کیلومتر مربع بوده است .
در مهر ماه 1365 ، از 1420492 نفر جمعیت شهرستان اصفهان ، 734670 نفر مرد و 685822 نفر زن بوده اند که در نتیجه ، نسبت جنسی برابر 107 به دست می آید .
به عبارت دیگر در این شهرستان ، در مقابل هر 100 نفر زن ، 107 نفر مرد وجود داشته است .
این نسبت در بین اطفال کمتر از یک ساله برابر 100 و در بین بزرگسالان
( 65 ساله و بیشتر ) معادل 91 بوده است .
از جمعیت این شهرستان ، 1/42 درصد در گروه سنی کمتر از 15 ساله ، 5/54 درصد در گروه سنی 15-64 ساله و 3/3 درصد در گروه سنی 65 ساله و بیشتر قرار داشته اند .
وضع زناشویی
در مهر ماه 1365 ، در بین جمعیت 10 ساله و بیشتر نقاط شهری این شهرستان ، 8/56 درصد از مردان و 4/69 درصد از زنان ، حداقل یک بار ازدواج کرده بوده اند .
این نسبت در نقاط روستایی برای مردان 3/57 درصد و برای زنان 3/70 درصد بوده است .
نسبت افراد هرگز ازدواج نکرده در جمعیت 10ساله و بیشتر در نقاط شهری ، برای مردان 7/40 درصد و برای زنان 6/28 درصد و در نقاط روستایی ، برای مردان 9/40 درصد و برای زنان 2/28 درصد بوده است .
جدول پ _ توزیع نسبی جمعیت 10ساله و بیشتر بر حسب وضع زناشویی به تفکیک ساکن ، غیر ساکن و جنس
مهاجرت
در سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه 1365 در شهرستان اصفهان ، 0/77 درصد از جمعیت ، در شهر یا آبادی محل تولد خود اقامت داشته اند .
مقایسه محل تولد افراد با محلی که در آن سرشماری شده اند نشان می دهد که از جمعیت ساکن این شهرستان ، 5/6 درصد از روستا به شهر ، 8/11 درصد از شهر به شهر ، 9/0 درصد از روستا به روستا و 4/1 درصد از شهر به روستا مهاجرت کرده اند .
از مهاجرانی که طی 10 سال قبل از سرشماری مهر ماه 1365 به این شهرستان وارد یا در داخل این شهرستان جا به جا شده اند ، محل اقامت قبلی 7/53 درصد آنان سایر استان ها ، 2/10 درصد شهرستان های دیگر همین استان ، 7/17 درصد شهر یا آبادی دیگری در همین شهرستان و بقیه افراد خارج از کشور و اظهار نشده بودند .
از مهاجرانی که طی 10 سال قبل از سرشماری مهر ماه 1365 به این شهرستان وارد یا در داخل این شهرستان جا به جا شده اند ، محل اقامت قبلی 7/53 درصد آنان سایر استان ها ، 2/10 درصد شهرستان های دیگر همین استان ، 7/17 درصد شهر یا آبادی دیگری در همین شهرستان و بقیه افراد خارج از کشور و اظهار نشده بودند .
جدول ت _ مهاجران وارد شده طی 10 سال گذشته بر حسب آخرین اقامت قبلی به تفکیک نقاط شهری و روستایی و جنس نمودار 2 – مهاجران وارد شده طی 10 سال گذشته به نقاط شهری شهرستان اصفهان نمودار 3 _ مهاجران وارد شده طی 10 سال گذشته به نقاط روستایی شهرستان اصفهان دین در سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه 1365 ، اکثریت قریب به اتفاق جمعیت شهرستان اصفهان ( 83/99 درصد ) را مسلمانان تشکیل می داده اند .
این نسبت در نقاط شهری 62/98 درصد و در نقاط روستایی 82/99 درصد بوده است .
جدول ث- توزیع نسبی جمعیت بر حسب دین به تفکیک ساکن و غیر ساکن سواد در سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه 1365 ، از 134582 نفر جمعیت 6 ساله و بیشتر شهرستان اصفهان 1/76 درصد با سواد بوده اند .
نسبت با سوادی در گروه سنی 6-14 ساله 7/95 درصد و در گروه سنی 15 ساله و بیشتر 6/68 درصد بوده است .
در بین افراد لازم التعلیم ( 6-14 ساله ) ، نسبت با سوادی در نقاط شهری 4/96 درصد و در نقاط روستایی 0/93 درصد بوده است .
جدول ج – درصد با سوادان در جمعیت 6 ساله و بیشتر بر حسب گروه های عمده سنی به تفکیک ساکن و غیر ساکن و جنس نمودار 4- درصد با سوادان در جمعیت 6 ساله و بیشتر شهرستان اصفهان برحسب گروه های سنی به تفکیک جنس نمودار 5 – درصد با سوادان در جمعیت 6 ساله و بیشتر شهرستان اصفهان برحسب گروه های سنی به تفکیک نقاط شهری و روستایی آموزش در مهر ماه 1365 ، از جمعیت 6-24 ساله شهرستان اصفهان ، 0/58 درصد در حال تحصیل بوده اند .
این نسبت در نقاط شهری 7/59 درصد و در نقاط روستایی 8/50 درصد بوده است .
در این شهرستان 0/94 درصد از کودکان ، 4/80 درصد از نوجوانان و 2/24 درصد از جوانان به تحصیل اشتغال داشتند .
جدول چ – درصد جمعیت در حال تحصیل 6-24 ساله بر حسب گروه های عمده سنی به تفکیک ساکن و غیر ساکن در سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه 1365 ، در نقاط شهری شهرستان اصفهان ، 9795 نفر و در نقاط روستایی این شهرستان 673 نفر آموزگار دوره ابتدایی وجود داشته است .
با قبول این فرض که کلیه آموزگاران و دانش آموزان دوره ابتدایی که در جمعیت ساکن این شهرستان سرشماری شده اند ، در همین شهرستان به تدریس و تحصیل اشتغال داشته اند ، نسبت دانش آموزان دوره ابتدایی به آموزگاران در این شهرستان برابر 6/18 می شود .
جدول ح – مربیان آموزشی دوره های تحصیلی عالیه ، متوسطه و راهنمایی و ابتدایی به تفکیک جنس بهداشت و درمان در مهر ماه 1365 ، در نقاط شهری شهرستان اصفهان ، 974 نفر و در نقاط روستایی این شهرستان 15 نفر پزشک سرشماری شده اند .
با توجه به جمعیت ساکن در این شهرستان ، به ازای هر 1436 نفر جمعیت 1 نفر پزشک سکونت داشته است .
این نسبت در نقاط شهری 1207 و در نقاط روستایی 16314 بوده است .
در این شهرستان 233 نفر دندان پزشک و 186 نفر دارو ساز گزارش شده است .
جدول خ – پزشکان ، دندان پزشکان ، دارو سازان و کارکنان وابسته ، به تفکیک جنس وضع فعالیت در مهر ماه 1365 در شهرستان اصفهان ، افراد شاغل و افرادی که بیکار ( جویای کار ) بوده اند ، جمعا 3/39 درصد جمعیت 10 ساله و بیشتر را تشکیل می دادند .
این نسبت در نقاط شهری 8/38 درصد و در نقاط روستایی 9/42 درصد بوده است .
جدول د – توزیع نسبی جمعیت 10 ساله و بیشتر بر حسب وضع فعالیت به تفکیک ساکن و غیر ساکن گروه های عمده شغلی در مهر ماه 1365 ، از جمعیت شاغل 10 ساله و بیشتر شهرستان اصفهان ، 6/11 درصد را کشاورزان ، دامداران ، جنگل داران ، ماهی گیران و شکارچیان ، 4/42 درصد را کارگران مشاغل تولیدی و امور حمل و نقل و 0/13 درصد را کارکنان مشاغل علمی ، فنی و تخصصی تشکیل می داده اند .
جدول ذ – توزیع نسبی جمعیت شاغل 10 ساله و بیشتر برحسب گروه های عمده شغلی به تفکیک ساکن ، غیر ساکن و جنس گروه های عمده فعالیت در سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه 1365 ، از شاغلان 10 ساله و بیشتر شهرستان اصفهان ، 2/11 درصد در گروه عمده کشاورزی ، دامپروری ، شکار ، جنگل داری و ماهی گیر ، 1/34 درصد در گروه عمده خدمات عمومی ، اجتماعی و شخصی ، 1/10 درصد در گروه عمده خرده فروشی ، عمده فروشی ، رستوران و هتل داری ، 0/9 درصد در گروه عمده ساختمان و بقیه در سایر گروه های عمده فعالیت های اقتصادی به کار اشتغال داشته اند .
این نسبت ها در نقاط شهری به ترتیب 4/5 درصد ، 1/37 درصد ، 5/11 درصد و 0/9 درصد و در نقاط روستایی به ترتیب 0/37 درصد ، 4/20 درصد ، 8/3 درصد و 8/8 درصد بوده است .
توزیع نسبی شاغلان 10 ساله و بیشتر برحسب گروه های عمده فعالیت نشان می دهد که در نقاط شهری ، گروه عمده خدمات عمومی ، اجتماعی و شخصی و در نقاط روستایی گروه عمده کشاورزی ، دامپروری ، شکار ، جنگل داری و ماهی گیری بیشترین تعداد از افراد شاغل را به خود جذب کرده است .
جدول ر – شاغلان 10 ساله و بیشتر بر حسب گروه های عمده فعالیت به تفکیک ساکن ، غیر ساکن و جنس نمودار 6- توزیع نسبی جمعیت شاغل 10 ساله و بیشتر شهرستان اصفهان در بخش های کشاورزی ، صنعت و خدمات وضع شغلی در سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه 1365 ، در شهرستان اصفهان از جمعیت شاغل 10 ساله و بیشتر 9/54 درصد را کارفرمایان ، کارکنان مستقل ، مزد و حقوق بگیران بخش خصوصی و کارکنان فامیلی بدون مزد و 6/40 درصد را مزد و حقوق بگیران بخش عمومی تشکیل می دادند و 5/4 درصد نیز وضع شغلی خود را اظهار نکرده اند .
این نسبت ها برای نقاط شهری به ترتیب 3/51 درصد ، 0/44 درصد و 8/4 درصد و برای نقاط روستایی به ترتیب 2/71 درصد ، 3/25 درصد و 5/3 درصد بوده است .
جدول ز- توزیع جمعیت شاغل 10 ساله و بیشتر بر حسب وضع شغلی به تفکیک ساکن و غیر ساکن خانوار و پراکندگی آن در مهر ماه 1365 از کل خانوار های شهرستان اصفهان بیش از 9/99 درصد ساکن بوده اند .
از خانوار های معمولی ساکن ، 9/82 درصد در نقاط شهری و 1/17 درصد در نقاط روستایی سکونت داشته اند .
در این شهرستان ، میانگین تعداد افراد در خانوار های معمولی ، 6/4 نفر به دست آمده است .
این میانگین برای خانوار های شهری 6/4 نفر ، برای خانوار های روستایی 7/4 نفر و برای خانوار های غیر ساکن 0/5 نفر بوده است .
جدول ژ - خانوار بر حسب نوع به تفکیک ساکن و غیر ساکن ترکیب خانوار در سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه 1365 ، در شهرستان اصفهان ، 9/8 درصد خانوار های معمولی از سرپرست و همسر ، 6/68 درصد مرکب از سرپرست و همسر و فرزندان سرپرست و 4/3 درصد شامل سرپرست و فرزندان وی بوده است .
جدول س – خانوار های معمولی بر حسب ترکیب خانوار به تفکیک ساکن و غیر ساکن ویژگی های سرپرست خانوار در سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1365 در شهرستان اصفهان ، 6/92 درصد از خانوار های معمولی دارای سرپرست مرد و 4/7 درصد دارای سرپرست زن بوده اند .
توزیع سرپرستان خانوار بر حسب جنس و گروه های سنی نشان می دهد که بیشترین تعداد سرپرست در بین مردان در گروه سنی 30 – 39 ساله ( 7/28 درصد ) و در بین زنان در گروه سنی 60 ساله و بیشتر ( 3/44 درصد ) بوده است .
جدول ش – خانوار های معمولی بر حسب جنس ، گروه سنی سرپرست و تعداد افراد در خانوار تسهیلات خانوار در مهر ماه 1365 در شهرستان اصفهان از 305185 خانوار معمولی ساکن ، 1/98 درصد از برق ، 9/86 درصد از آب لوله کشی و 5/69 درصد از حمام در محل سکونت خود استفاده می کرده اند .
جدول ص – درصد خانوار های معمولی ساکن استفاده کننده از برخی تسهیلات موجود در محل سکونت خود به تفکیک نقاط شهری و روستایی رایج ترین سوخت مصرفی برای پخت و پز هم در بین 252989 خانوار ساکن در نقاط شهری و روستایی شهرستان اصفهان ( 8/95 درصد ) و هم در بین 52196 خانوار معمولی ساکن در نقاط روستایی