دانلود مقاله کارکردهای تربیتی اعتقاد به مهدویت در عصر حاضر

سخن نخست
یکی از موضوعات بایسته پژوهش، بررسی نقاط اشتراک و افتراق قیام امام حسین(ع) و امام زمان (عج) است.

این دو قیام در برخی عناصر و مولفه‌ها، مشترک و در برخی شاخصه‌ها متفاوت هستند.

یکی از نقاط اشتراک این دو قیام آن است که رهبران آن امامان معصوم هستند و از نقاط افتراق دو قیام آن است که قیام امام حسین(ع) به حسب ظاهر شکست خورده، ولی قیام امام زمان (عج) سرانجام به پیروزی می‌‌رسد.

دانستن این خصوصیات می تواند مقیاسی برای محک زدن قابلیت خودمان در همراهی با حضرت و جهاد در رکاب هر دو امام باشد
از موارد دیگر اشتراک و افتراق این دو قیام یکی هدف است که حاکمیت دین خداست و دیگری زمان وقوع آنهاست؛ بدین معنا که قیام امام حسین(ع) شکل گرفته، ولی قیام امام زمان(عج) هنوز آغاز نگشته است.

این دو قیام در عناصر دیگر نیز دارای اشتراک و افتراق اند که باید در جای خود به آنها پرداخته شود.

این نوشتار می‌‌کوشد به یکی دیگر از نقاط اشتراک قیام امام حسین(ع) و امام زمان بپردازد و آن، ویژگیهای مشترک یاران این دو امام است.

بیان ویژگیهای یاران دو امام به ویژه امام زمان(عج) از دو جهت اهمیت دارد.

اول آنکه دانستن این خصوصیات می‌‌تواند مقیاسی برای محک زدن قابلیت خودمان در همراهی با حضرت و جهاد در رکاب هر دو امام باشد؛ بدین معنا که آیا اگر ما در عصر امام حسین(ع) بودیم مانند یاران آن حضرت با او تا آخرین نفس و آخرین قطره خون از دین و امام خود دفاع می‌‌کردیم؟

که در اینصورت می‌‌توانیم دریابیم که در آن روز موعود نیز در کنار حضرت خواهیم بود.

دوم اینکه دانستن ویژگیهای یاران امام زمان(عج) و تلاش در راه کسب آنها، در واقع تلاشی برای زمینه سازی ظهور و فرا رسیدن آن روز مبارک است.

بر این اساس باید در صدد کسب این ویژگی‌ها برآییم تا از زمینه سازان ظهور و یاران حضرت باشیم.

خداجویی و توحید، سرلوحه عقاید و خصال یاران حضرت مهدی(عج) نیز هست

1- خداجویی
خداجویی و معنویت گرایی یکی از ویژگیهای مشترک یاران امام حسین(ع) و امام زمان(عج) است.

از والاترین و زلالترین حالات جان آدمی، عشق به کمال مطلق و معبود حقیقی است که پیشوایان الهی از آن در بالاترین درجه برخوردار بوده اند.

صاحبان چنین عشق‌هایی برای خود تعینی نمی‌بینند و پیوسته در انتظار لحظه رهایی از قفس تن و زندان خاک و پیوستن به پروردگار هستند.

آنان جز رضایت خدا و تسلیم در برابر خواست او چیزی نمی‌‌خواهند.

(1)
سراسر عاشورا و صحنه‌های کربلا را شعار رِضَی اللهِ رِضَانَا اَهلُ البیت (2) فرا‌گرفته بود و امام و یاران او از همه چیز بریده و به حق پیوسته بودند.

امام حسین(ع) به هنگام خروج از مدینه، با خواندن خطبه، انگیزه هرگونه قدرت طلبی و دنیا خواهی را رد کرد و بارها از تسلیم شدن در برابر قضای الهی سخن گفت:
پروردگارا، من راضی به رضای تو و تسلیم امر تو هستم!

در مقابل قضای تو صبر خواهم نمود!

ای خدایی که جز تو معبودی نیست!

ای پناه بی پناهان.(3) خدا محوری نه تنها در گفتار و رفتار امام متبلور بود، بلکه یاران و اهل بیت او نیز معنویت‌گراترین انسانها بودند.

حضرت زینب (س) پس از حضور در کنار جسد قطعه قطعه سید الشهدا عرضه داشت: "اللهم تَقَبَّل مِنَّا هَذا القُربان؛(4) خدایا، این قربانی را از ما بپذیر"!

همچنین حضرت زینب(س) در هنگام گفتگو با ابن زیاد فرمود: مَا رَاَیتُ اِلا جَمِیلاً.(5) در زیارتنامه "‌هانی" می‌‌خوانیم: "بَذَلتَ نَفسَک فِی ذَاتِ اللهِ وَ مَرضَاتِهِ؛(6) ای کسی که جان خویش را در راه رضای خدا فدا کردی".

خدا محوری و معنویت یاران امام، در شب عاشورا جلوه خاصی به خود گرفت، به طوری که صدای عبادت و نیایش و نماز شب آنان در خیمه‌ها پیچیده بود.

به گفته مورخان: "لَهُم دَوی کَدَوی النَّحل وَ هُم مَا بَینَ راکِعٍ وَ ساجِدٍ وَ قَاری لِلقُرآن.(7) خداجویی و توحید، سرلوحه عقاید و خصال یاران حضرت مهدی(عج) نیز هست.

آنان خدا را به شایستگی شناخته و همه وجودشان غرق در جلوه نور ایزدی است.

همه چیز را با جلوه او دیده و جز یاد او سخن دیگران در نظرشان بی لطف و جاذبه است.

غیب را چنان شهود دیده و از صفای روحانی عالم معنا نوش کرده اند.

ایمان خالصانه ای در سینه دارند که شک و تردید با آن بیگانه است.

(8) شوق دیدار محبوب، دلهاشان را به وجد آورده و در اشتیاق وصل او، شب و روز نمی‌‌شناسند.

این باور آنقدر با صلابت و استوار است که مرارت‌ها و مصیبت‌ها، در آن خللی ایجاد نمی‌‌کند، زیرا آنان از سرچشمه توحید ناب سیراب و به وحدانیت خداوند آنچنان که حق وحدانیت اوست اعتقاد دارند.(9) حرم دلهایشان را بتهای نفس، قدرت و ثروت نیالوده و در آن حریم امن، جز خداوند حضور ندارد.

امام صادق(ع) درباره یاران مهدی(عج) فرمود: مردانی که گویا دلهایشان نورباران است.

از ناخشنودی پروردگارشان هراس دارند.

برای شهادت دعا می‌‌کنند و آرزومند کشته شدن در راه خدایند.(10) علی(ع) یاران مهدی(عج) را گنجهایی که آکنده از معرفت خدایی اند، می‌‌داند.(11) یاران مهدی مردان عبادت و نیایش، شیران روز و نیایش گران شب هستند.

روح بندگی و راز و نیاز با جانشان در هم آمیخته، همواره خود را در محضر خدا می‌‌بینند و لحظه ای از یاد خدا غفلت نمی‌‌ورزند.(12) بصیرت و آگاهی عمیق آنان از اهداف، موجب می‌‌شود که در راه اطاعت از امام خویش و در احیای سنت‌ها و مبارزه با بدعت‌ها درنگ نکنند و در پی رسالت شرک زدایی، به همراه امام خود بت شکنی کنند و پیرایه‌هایی که به اسم دین در ذهن‌ها جای گرفته و با گذشت زمان تقدس یافته را نابود سازند.

2- بصیرت بصیرت و رشد فکری یکی دیگر از ویژگیهای مشترک یاران این دو امام است.

یاران امام حسین(ع) با شناختی عمیق از حجت خدا و تمیز میان حق و باطل به امام پیوستند.

جهاد و قیام آنان، مکتبی و عقیدتی و به دور از هرگونه تعصبات قومی‌‌ و تحریکات دشمنان و فریبکاری جناح باطل صورت گرفت.

"هلال بن نافع" شب عاشورا پس از سخنان امام حسین(ع) برخاست و گفت: "وَ اَنَّا عَلَی نِیاتِنا وَ بَصائِرِنا(13)؛ همانا بر انگیزه‌ها و بینش‌های خویش پایداریم".

"عابس بن شبیب" نیز وقتی که خدمت امام حسین(ع) رسید، گفت: سلام بر تو ای اباعبدالله، خدا را گواه می‌‌گیرم که من بر آیین تو و پدرت هستم!(14) یاران امام حسین(ع) نه تنها از امام خود دست برنداشتند و به دشمن نپیوستند، بلکه یکی از افتخارات خود را دشمن‌شناسی بیان کردند .

"بُرَیر" به هنگام گفتگو با سپاه دشمن می‌‌گوید: "الحمدُ اللهِ الذی زَادَنِی فِیکُم بَصیرَهً" سپاس خدای را که بصیرت و شناخت مرا درباره شما فزون ساخت".(15) یاران امام زمان(عج) نیز در بصیرت و خردمندی سرآمد هستند.

در فتنه‌هایی که زیرکان در آن فرو می‌‌مانند، هوشیارانه راه می‌‌جویند و حق را از باطل می‌‌شناسند.

بصیرت و آگاهی عمیق آنان از اهداف، موجب می‌‌شود که در راه اطاعت از امام خویش و در احیای سنت‌ها و مبارزه با بدعت‌ها درنگ نکنند و در پی رسالت شرک زدایی، به همراه امام خود بت شکنی کنند و پیرایه‌هایی که به اسم دین در ذهن‌ها جای گرفته و با گذشت زمان تقدس یافته را نابود سازند.(16) یاران مهدی(عج) امام خود را می‌‌شناسند و به او اعتقاد دارند، اعتقادی که در ژرف وجودشان ریشه دوانده و سراسر جانشان را فرا گرفته است.

این معرفت، شناخت اجمالی نیست، بلکه معرفت به حق امام است.

حق امامی‌‌ که حضرت امام صادق(ع) درباره او فرمود: یکی از برنامه‌های امام زمان(عج) رشد خرد جمعی است، زیرا برای تشکیل حکومت جهانی ارتقاء سطح خرد جمعی از بایسته‌هاست.

امام صادق(ع) فرمود: چون قائم ما قیام کند، دستش را بر بندگان می‌‌گذارد و عقول آنان را متمرکز ساخته و اخلاقشان را به کمال می‌‌رساند.

"اگر او را درک می‌‌کردم تمام عمر به خدمت او می‌‌پرداختم."(17) این در حالی است که برخی انسانها به سبب طولانی شدن غیبت امام زمان(عج) سردرگم شده و گمراه می‌‌شوند.

حضرت علی(ع) فرمودند: "تَکونُ لَهُ حِیرهٌ و غبیهٌ یُضلُّ فِیها اَقوامٌ وَ یَهتَدی فِیها آخَرون؛ به سبب غیبت مهدی سردرگمی ‌‌به وجود می‌‌آید.

گروهی از مردم گمراه می‌‌شوند و گروهی بر هدایت می‌‌مانند."(18) یکی از برنامه‌های امام زمان(عج) رشد خرد جمعی است، زیرا برای تشکیل حکومت جهانی ارتقاء سطح خرد جمعی از بایسته‌هاست.

امام صادق(ع) فرمود: چون قائم ما قیام کند، دستش را بر بندگان می‌‌گذارد و عقول آنان را متمرکز ساخته و اخلاقشان را به کمال می‌‌رساند.(19) یکی از مصادیق مهم رشد خرد جمعی، بصیرت است که نخست باید یاران حضرت از آن بهره مند باشند تا امام خود را در حاکمیت عقلانیت یاری نمایند.

3- ولایت مداری در یک سوی حادثه عاشورا مظاهر برجسته‌ای از اطاعت و وفای به عهد می‌‌بینیم و در سوی دیگر آن، نمونه‌هایی از عهد شکنی و بی‌وفایی و نقض پیمان.

در کربلا، کوفیان پیمان شکن، فرزند پیامبر را به شهادت رساندند،(20) در حالی که یاران باوفای امام، ولایتمداری خویش را به نمایش گذاشتند.

با آنکه امام بیعت خویش را از یاران خود برداشت، ولی آنان وفادارانه، در صحنه ماندند و عهد خویش نشکستند.

شهدای کربلا جانبازی در رکاب آن حضرت را وفای به عهد دانسته و امضای خون بر پیمان خویش می‌‌زدند.(21) "عمرو بن قرظه" خود را در برابر شمشیرها و تیرهای دشمن قرار داد تا به امام آسیبی نرسد و آن قدر جراحت برداشت که بی تاب شد.

آنگاه رو به امام کرد و پرسید: ای پسر پیامبر، آیا وفا کردم؟

امام فرمود: آری، تو در بهشت پیش روی منی و زودتر وارد بهشت می‌‌شود، سلام مرا به پیامبر(ص) برسان.

(22) وقتی حبیب بن مظاهر کنار بالین مسلم بن عوسجه آمد و به او بشارت بهشت داد، وی در حال جان دادن به حبیب توصیه نمود که دست از امام برنداشته و در راه او کشته شود.

(23) به خاطر همین اطاعت و وفای به عهد یاران امام است که در زیارتنامه حضرت مسلم بن عقیل می‌‌خوانیم: "وَ اَشهَدُ اَنَّکَ وَفَیتَ بِعَهدِاللهِ".(24) اشاره است به عهد با خدا و جان باختن در یاری حجت خدا.

در زیارت حضرت عباس بن علی(ع) نیز آمده است: "اَشهَدُ لَکَ بِالتَسلِیمِ وَ التَصدِیقِ وَ الوَفاء وَ النَصیحَهِ لِخَلَفِ النَّبی"؛(25) که شاهد اطاعت و تسلیم و تصدیق حضرت ابوالفضل(ع) نسبت به فرزند پیامبر است.

وفاداری حضرت ابوالفضل (ع) به حدی است که آن حضرت در شب عاشورا خطاب به امام حسین(ع) می‌‌گوید: به خدا سوگند هرگز از تو جدا نمی‌‌شویم!

جانمان فدای جانت!

با حنجره‌ها و حلقوم‌ها و دست‌ها و چهره‌های خون آلود از تو حمایت می‌‌‌کنیم و هرگاه کشته شویم، به عهد خویش و آنچه بر عهده ماست وفا کرده‌ایم.

"فَاِذا نَحنُ قَتَلنَا بَینَ یَدَیکَ نَکونُ قَد وَفَینا لِرَبِّنا وَ قَضَینا مَا عَلَینا".(26) امام حسین(ع) در روز عاشورا وقتی بر بالین مسلم بن عوسجه آمد این آیه را خواند که بیانگر وفای به عهد یاران امام است: مردانی که بر عهد خویش با خدا صادق‌اند؛ برخی به عهد خویش وفا کرده و جان باختند و برخی منتظرند و عهد و پیمان را هیچ دگرگون نساخته‌اند.(27) یاران امام زمان(عج) نیز عاشقان مولای خود هستند و پاکبازان راه او.