گرمایش زمین (در انگلیسی:Global Warming) نام پدیدهای است که منجر به افزایش میانگین دمای سطح زمین و اقیانوسها گردیدهاست.
در طول ۱۰۰ سال گذشته، کره زمین به طور غیرطبیعی حدود ۰٫۷۴ درجه سانتیگراد گرمتر شده که این موضوع دانشمندان را نگران کردهاست.
برخی از دانشمندان معتقدند که دهههای پایانی قرن بیستم، گرمترین سالهای ۴۰۰ سال اخیر بوده است.
گزارشها حاکی از آن است که ۱۰ مورد از گرمترین سالهای جهان تنها از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۷ به ثبت رسیده است که این میزان در ۱۵۰ سال گذشته بیسابقه بوده است.
به نظر میرسد فعالیتهای صنعتی در ایجاد این مشکل بسیار موثر است و به گرم شدن کره زمین کمک میکند.
از سال ۱۸۸۰ اندازهگیری دمای هوای کره زمین آغاز شدهاست و تا کنون نیز ادامه دارد.
پیشبینی میشود تا سال ۲۰۱۴ زمین شاهد رکورد بیسابقه «گرم شدن» باشد.
همچنین گفته میشود گرم شدن کره زمین، در سال ۲۱۰۰ باعث خشکسالی شدید، گرمای سوزان و طوفانهای وحشتناک خواهد شد.
در مورد دلایل این پدیده، یک سری از تئوریها بر تأثیر گازهای گلخانهای بر این فرآیند مبتنی است و برخی دیگر فرآیندهایی نظیر فعالیتهای آتشفشانی و زمین گرمایی و همچنین فعالیت های خورشیدی را دلیل این پدیده میدانند.
استناد این دانشمندان برای گفتههای خویش، وقوع دورههای سرد و گرم در طول مدت زمانی است که از عمر زمین میگذرد.
به عقیده بسیاری از دانشمندان با افزایش آگاهیهای عمومی، مصرف بهینه سوخت و انرژی، افزایش سطح فضای سبز و جلوگیری از تخریب جنگلها، بازیافت مواد و استفاده از انرژیهای جایگزین سوختهای فسیلی مانند باد و خورشید میتوان این پدیده و اثرات منفی آن بر زندگی بشر را کنترل کرد.
علل گازدی اکسید کربن، که عمدتاً از کاربرد سوختهای فسیلی ناشی میشود، به عنوان یکی از عوامل افزایش دمای زمین مطرح است.
هیات بین المللی بررسی تغییرات آب و هوایی (IPCC) میگوید تغییرات جوی که در سراسر جهان مشاهده میشود به احتمال خیلی زیاد ناشی از عواملی است که بشر در آنها دست دارد.
آکادمی ملی علوم آمریکا نیز فعالیت انسانها و تولید گازهای گلخانهای را علت اصلی این پدیده معرفی میکند.
دانشمندان با استفاده از دادههای جمعآوری شده از گیاهان، یخچالها و سایر نمونهها به این نتیجه دست یافتهاند و معتقدند که این تحقیقات بهطور قطعی تایید میکند که فعالیتهای انسانی بر آب و هوا تأثیر میگذارد.
ولی برخی دانشمندان معتقدند که افزایش حرارت در سالهای اخیر را میتوان به فعالیتهای خورشیدی و تابش آن نسبت داد.
این گروه میگویند تصاعد دیاکسیدکربن و سایر گازهای گلخانهای کمتر از آن است که تغییرات مشاهده شده را توجیه کند.
همچنین نابودی و آتشسوزی جنگلها به عنوان یکی از دلایل گرم شدن دمای زمین مطرح شده است.
درحقیقت درختان با جذب دی اکسید کربن، آن را ذخیره مینمایند که در اثر سوختن، آن را آزاد مینمایند.
بنابراین آتشسوزی در جنگلها میتواند بهعنوان یکی از دلایل افزایش میزان دیاکسید کربن در اتمسفر و درنتیجه گرمایش کره زمین مورد توجه قرار بگیرد.
شایان ذکر است رویداد النینو میزان گرمای زمین را به طور موقت افزایش می دهد اثر گلخانهای تحقیقات نشان میدهند بین افزایش میزان گازهای گلخانهای موجود در اتمسفر با گرم شدن کره زمین ارتباط مستقیمی وجود دارد.
زمین مقداری از انرژی خورشید را جذب میکند و باقی آن را منعکس مینماید.در طی این فرآیند طول موج نور تغییر پیدا میکند.
بعضی از گازهای موجود در جو زمین، این تابش خروجی را جذب میکنند.
این تابش عمدتاً در محدوده فروسرخ است.
مولکول گازهای گلخانهای، بسیار بیشتر از سایر گازها نور مادون قرمز را جذب میکند.
جذب انرژی توسط مولکولهای گاز سبب جنبش مولکول و افزایش انرژی آن میشود.
وقتی این اتفاق در مقیاس بزرگ رخ دهد، مانند این است که زمین را با یک پتو پوشاندهایم.
دمای کل نواحی زمین افزایش مییابد.
این پدیده اثر گلخانهای و گازهایی که در آن موثرند، گازهای گلخانهای نامیده میشوند.
پیامدها برخی از دانشمندان، افزایش طوفانها و گردبادهای سهمگین را یکی از نتایج گرم شدن کره زمین قلمداد میکنند.
اغلب کارشناسان اقلیمی معتقدند که این روند میتواند به وقوع خشکسالیها، سیلها، بادهای گرم و توفانهای مهیبتر منجر شود اما بعضی از آنها هم بر این باور هستند که بعضی از این حوادث رخ داده علامت گرم شدن زمین نیست چون این آشفتگی و نابسمانی ویژگی طبیعی آب و هوا ست.
از پیامد های دیگر بالا آمدن آب دریا هاو در نتیجه رفتن مناطق ساحلی و جزایر زیر آب و رقیق شدن آب اقیانوس ها و در نتیجه افزایش باران در تمام جهان است.
گرم شدن دمای زمین باعث شده است که درجه حرارت داخلی یخچالهای طبیعی واقع در نقاط مختلف جهان ازجمله یخچالهای واقع در قطب شمال، قطب جنوب و چین افزایش پیدا کند و درنتیجه با آب شدن تدریجی، حجم زیادی از ذخایر این یخچالها ذوب شود.
این مساله از آنجا حائز اهمیت است که این یخچالها بخش عمدهای از ذخایر آب آشامیدنی جهان را تشکیل میدهند.
بنابراین منابع آب آشامیدنی سالم رو به کاهش میگذارد و احتمال شیوع بیماریهایی که از طریق آب آشامیدنی ناسالم شیوع مییابند، بیشتر میشود.
طبق برآوردهای سازمان بهداشت جهانی، بیماریهایی که از تغییرات اقلیمی و گرم شدن زمین ناشی میشود، هر ساله باعث مرگ و میر ۸۰ هزار نفر در کشورهای آسیایی میشود.
گرمای بیسابقه و تهدید کره زمین دانشمندان برجسته اروپا هشدار دادند، موج گرمای بیسابقهای که ۳۰ کشور نیمکره شمالی را فراگرفته است، میتواند نشانهای بر تسریع روند گرم شدن کره زمین و افزایش تغییر در آبوهوای زمین، به علت دخالتهای انسان باشد.
به گزارش واحد مرکزی خبر از لندن، روزنامه «گاردین» گزارش داد، پروفسور «یوهان شلنهوبر»، مشاور علمی سابق دولت آلمان که اکنون رییس یک گروه پژوهشی دانشمندان انگلیسی در زمینه مطالعات آبوهوایی است، میگوید، موج گرمای کنونی در نیمکره شمالی نگرانکننده است و احتمال دارد که روند تغییرات آبوهوایی ناشی از دخالت انسان، تشدید شده باشد و ابعاد این تغییرات، بسیار سریعتر و فراتر از آن چیزی باشد که پیش از این تصور میشد.
وی گفت، برای تجزیه و تحلیل دادههای دریافتی از تمام نقاط کره زمین، چند ماه کار پژوهشی لازم است تا دانشمندان بتوانند علت موج گرمای اخیر را دریابند.
پروفسور شلنهوبر افزود، ما اکنون میدانیم که روند گرم شدن زمین تسریع شده است، اما آنچه بیشتر ما نمیدانیم آن است که در خلال ۲۰ تا ۳۰ سال آینده، ممکن است با موارد دیگری از موج گرما روبرو شویم .
سایر دانشمندان هواشناسی اروپا نیز میگویند، موج گرمای کنونی، شاید بدترین نوع آن باشد و به گرم شدن زمین بیارتباط نباشد .
میشائیل کنوبلسدورف، دانشمند هواشناسی آلمان میگوید، از هنگامی که ثبت جدول علایم هواشناسی آغاز شده است، ما هرگز شاهد چنین هوای خشکی نبودهایم و آنچه مهم است این است که این موج گرما، در طول زمان بسیار کوتاهی صورت گرفته، به طوری که میتوان گفت، توازن آبوهوایی برهم خورده است .
ما هر سال در آلمان سفرههای آب زیرزمینی داشتیم، اما اکنون با یکی از شدیدترین موارد خشکسالی روبرو هستیم .
انتونیو ناوارا، رییس بخش هواشناسی انستیتوی ملی ژئوفیزیک ایتالیا گفت، حوزه دریای مدیترانه تابستان امسال با ۳ درجه افزایش دما روبرو شده است .
دمای هوا در بیشتر بخشهای اروپا، ۵ درجه از میانگین بیشتر بوده است.
درجه حرارت در چند ایالت هند، تا ۴۹ درجه سانتیگراد نیز رسیده است که بر اثر آن ۱۵۰۰ نفر فوت کردهاند.
همچنین درجه حرارت در بسیاری از مناطق کانادا، ایالات متحده، چین و بخشهایی از روسیه و آلاسکا نیز افزایش یافته است.
در همین حال سازمان هواشناسی جهانی سازمان ملل متحد ماه گذشته هشدار داد که موج گرمای هوا ممکن است، به صورت دورههای متوالی تکرار شود .
کن دیویدسون، رییس این سازمان هشدار داد، شرایط آبوهوایی عمومی جهان در حال تغییر است و ما تلاش می کنیم دریابیم آیا این پدیده ممکن است، به صورت متناوب تکرار شود یا خیر.
دانشمندان هواشناسی انگلیس میگویند، شواهد جدیدی یافتهاند که بر اساس آن موج گرمایی که بیشتر بخشهای اروپا و آمریکای شمالی را فرا گرفته است، نمیتوان با دلایل طبیعی همانند آتشفشانها یا لکههای خورشیدی توصیف کرد، بلکه علت اصلی آن، آلودگیهای ایجاد شده به دست بشر است.